راغب شود و از خود ايستادگى در آن و شايستگى بدان نشان دهد ، بايد آن دانش را براى خود برگزيند . و هر كس آماده است آنچه را كه براى آن آفريده شده است و بفراگرفتن آن اشتياق نشان ميدهد ، تا حدى بتحقيق در آن پردازد . فصل 32 در تعليم فرزندان و اختلاف عقايد مردم شهرهاى بزرگ اسلامى در شيوه‌هاى تعليم بايد دانست كه تعليم دادن قرآن بفرزندان يكى از شعاير دينى است و در همهء شهرهاى اسلامى اين راه را پيموده‌اند ، از اين رو كه بسبب آيات قرآن و برخى از متون حديث عقايد ايمان پيش از هر چيز در دلها رسوخ مىيابد و بنابر اين قرآن بمنزلهء اساس تعليم قرار گرفته و ديگر ملكاتى را كه بعدا بايد محصل فرا - گيرد همه مبتنى بر آن است . از اين رو كه تعليم در خردسالى بيشتر رسوخ مىيابد و چنين تعليمى اصل و پايهء تحصيلات آينده مىشود ، زيرا هر آنچه نخست و در آغاز در دل نقش بندد همچون پايه و مبناى ملكات بشمار مىآيد و حال و چگونگى آنچه بر آن بنا مىشود ، بر حسب اساس و اسلوبهاى آن است [ 1 ] . و بر حسب اختلاف نظر ايشان دربارهء ملكاتى كه از تعليم پديد مىآيد شيوه‌هاى مسلمانان در تعليم دادن قرآن بفرزندان در نواحى گوناگون متفاوت است . چنان كه روش مردم مغرب اين است كه تنها به ياد دادن قرآن اكتفا ميكنند و در اثناى آن كودكان را بفراگرفتن رسم الخط و مسائل آن و اختلاف نظر قرّاء دربارهء آن واميدارند و هيچ يك از جلسات درس آن را با هيچ موضوع ديگرى خواه حديث و خواه فقه و چه شعر و چه ديگر گفتارهاى عرب در نمىآميزند تا در آن مهارت يابند يا در برابر آن عاجز مانند و از فرا گرفتن آن دست باز دارند ، چه معمولا

--> [ 1 - ) ] از « پ » در چاپ « ك » حال كسى كه . . .